Przedsiębiorcy coraz częściej inwestują we własne źródła energii elektrycznej. Dotyczy to przede wszystkim zakładów produkcyjnych, które chcą ograniczyć koszty energii, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstwa oraz uniezależnić się od wahań cen na rynku energii.

Jednym z podstawowych pytań pojawiających się na etapie planowania inwestycji jest kwestia obowiązku uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Zależy ona przede wszystkim od rodzaju źródła, jego mocy oraz sposobu wykorzystania wytwarzanej energii.

Zasadą jest obowiązek uzyskania koncesji

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 43, ze zm.) wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii wymaga uzyskania koncesji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Jednocześnie ustawodawca przewidział szereg wyjątków od tej zasady. W praktyce to właśnie te wyjątki mają największe znaczenie dla przedsiębiorstw budujących własne źródła energii na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Mikroinstalacje OZE

Pierwszą kategorią instalacji zwolnionych z obowiązku uzyskania koncesji są mikroinstalacje odnawialnego źródła energii.

Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii mikroinstalacją jest instalacja OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW.

Przykładem może być niewielka instalacja fotowoltaiczna zasilająca budynek biurowy lub magazyn przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa energetycznego wytwarzanie energii elektrycznej w mikroinstalacji nie wymaga uzyskania koncesji.

Małe instalacje OZE

Drugą kategorię stanowią małe instalacje OZE.

Zgodnie z art. 2 pkt 18 ustawy o OZE małą instalacją jest instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW.

W przypadku zakładów produkcyjnych będzie to często instalacja fotowoltaiczna zlokalizowana na dachach hal produkcyjnych lub na gruntach należących do przedsiębiorcy.

Podobnie jak w przypadku mikroinstalacji, art. 32 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa energetycznego wyłącza obowiązek uzyskania koncesji dla wytwarzania energii elektrycznej w małych instalacjach.

Nie oznacza to jednak całkowitego braku obowiązków regulacyjnych. Wytwórca energii w małej instalacji podlega wpisowi do rejestru wytwórców energii w małej instalacji prowadzonego przez Prezesa URE.

Instalacje OZE o mocy przekraczającej 1 MW

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku większych źródeł odnawialnych.

Jeżeli moc instalacji przekracza granice małej instalacji, co do zasady zastosowanie znajduje ogólna reguła wynikająca z art. 32 ust. 1 Prawa energetycznego, a więc obowiązek uzyskania koncesji.

Dotyczy to przykładowo:

• farm fotowoltaicznych,
• większych instalacji biogazowych,
• instalacji wykorzystujących biomasę,
• jednostek kogeneracyjnych przekraczających parametry małej instalacji.

W praktyce właśnie ta grupa inwestycji najczęściej wymaga przeprowadzenia postępowania koncesyjnego przed Prezesem URE.

Wytwarzanie energii z wodoru

W ostatnich latach ustawodawca wprowadził również odrębne regulacje dotyczące technologii wodorowych.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa energetycznego obowiązek uzyskania koncesji nie dotyczy wykonywania działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii elektrycznej wyłącznie z wodoru niskoemisyjnego, wyłącznie z wodoru odnawialnego lub wyłącznie z wodoru odnawialnego pochodzenia niebiologicznego.

Choć technologie te nadal pozostają stosunkowo rzadko spotykane w polskim przemyśle, znaczenie tego wyjątku będzie prawdopodobnie rosło wraz z rozwojem gospodarki wodorowej.

A co z energią zużywaną wyłącznie na potrzeby własne?

W praktyce przemysłowej szczególnie interesujące są inwestycje realizowane wyłącznie na potrzeby własne przedsiębiorcy. Prawo energetyczne uzależnia obowiązek uzyskania koncesji od wykonywania działalności gospodarczej. Jednocześnie ustawa nie zawiera własnej definicji tego pojęcia.

W doktrynie wskazuje się, że należy w tym zakresie odwołać się do definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Na tej podstawie znaczna część przedstawicieli literatury przedmiotu przyjmuje, że działalność polegająca wyłącznie na wytwarzaniu energii na potrzeby własne przedsiębiorcy nie ma charakteru działalności zarobkowej i nie powinna podlegać obowiązkowi koncesyjnemu.

Jak wskazuje M. Kuliński: „W takim rozumieniu działalność gospodarcza obejmująca zaspokajanie wyłącznie potrzeb własnych, niemająca zarobkowego charakteru, nie jest objęta obowiązkiem koncesyjnym” (M. Kuliński (red.), Prawo energetyczne. Komentarz, Warszawa 2017, komentarz do art. 32 Prawa energetycznego).

Podobnie wypowiadają się M. Czarnecka i T. Ogłódek: „Przytoczona definicja akcentuje w szczególności zarobkowy charakter działalności gospodarczej (…), a przez to należy uznać, że obowiązkiem koncesyjnym nie jest objęta działalność służąca wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych” (M. Czarnecka, T. Ogłódek (red.), Prawo energetyczne. Efektywność energetyczna. Tom I. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2023, komentarz do art. 32 Prawa energetycznego).

Należy jednak pamiętać, że ocena konkretnego przypadku wymaga zawsze analizy okoliczności danej inwestycji, w szczególności sposobu wykorzystania energii oraz modelu funkcjonowania źródła.

Podsumowanie

Nie każde źródło energii elektrycznej wymaga uzyskania koncesji Prezesa URE. Obowiązek ten nie dotyczy między innymi mikroinstalacji OZE, małych instalacji OZE oraz niektórych rodzajów źródeł wykorzystujących wodór. W przypadku większych instalacji zasadą pozostaje konieczność uzyskania koncesji, chyba że w konkretnym stanie faktycznym możliwe jest zastosowanie jednego z wyjątków przewidzianych przez ustawodawcę lub wynikających z charakteru prowadzonej działalności.

Z uwagi na liczne wyjątki i szczególne regulacje, każda inwestycja energetyczna powinna zostać przeanalizowana indywidualnie jeszcze przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego.

Planują Państwo budowę własnego źródła energii?

Kancelaria KWWP doradza przedsiębiorcom przy projektach obejmujących odnawialne źródła energii, kogenerację, źródła wodorowe oraz inne inwestycje energetyczne realizowane na potrzeby zakładów przemysłowych. Pomagamy w ocenie obowiązków regulacyjnych, przygotowaniu dokumentacji oraz w postępowaniach prowadzonych przed Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki.

Zapraszamy do kontaktu.