Przedsiębiorstwa produkcyjne coraz częściej inwestują we własne źródła energii odnawialnej – najczęściej w instalacje fotowoltaiczne. Proces budowy farmy fotowoltaicznej przedstawialiśmy w jednym z poprzednich wpisów – krok po kroku. W wielu przypadkach plan zakłada zużywanie całej wyprodukowanej energii wyłącznie na potrzeby zakładu.

Pojawia się więc pytanie, czy w takiej sytuacji konieczne jest uzyskanie koncesji energetycznej.

Odpowiedź nie zawsze jest oczywista. Co do zasady obowiązek uzyskania koncesji zależy od charakteru prowadzonej działalności oraz sposobu wykorzystania energii, a nie wyłącznie od mocy instalacji. W praktyce szczególne znaczenie ma to, czy energia jest wprowadzana do sieci elektroenergetycznej, czy też w całości zużywana na potrzeby własne przedsiębiorstwa.

Autokonsumpcja energii a obowiązek koncesyjny

W przypadku gdy energia elektryczna wytwarzana w instalacji OZE jest zużywana w całości na potrzeby własne przedsiębiorstwa, a instalacja nie wprowadza energii do sieci elektroenergetycznej, sytuacja prawna może wyglądać inaczej niż w przypadku klasycznych źródeł wytwórczych.

Jeżeli instalacja została zaprojektowana w taki sposób, aby uniemożliwić wprowadzanie energii do sieci (np. poprzez zastosowanie urządzeń typu zero-export), wówczas wytwarzanie energii ma charakter wyłącznie pomocniczy wobec podstawowej działalności przedsiębiorstwa.

W takiej sytuacji trudno mówić o prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo energetyczne. Energia nie jest bowiem wprowadzana do obrotu ani oferowana na rynku energii, lecz wykorzystywana wyłącznie na potrzeby własne zakładu.

W praktyce oznacza to, że w takich przypadkach uzyskanie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej może nie być wymagane, nawet jeżeli moc instalacji przekracza 1 MW.

Moc instalacji a obowiązki regulacyjne

Choć w wielu opracowaniach wskazuje się próg 1 MW jako granicę pomiędzy instalacjami wymagającymi koncesji a instalacjami objętymi uproszczonymi procedurami, w rzeczywistości ma on znaczenie przede wszystkim w przypadku instalacji funkcjonujących jako źródła wytwórcze uczestniczące w rynku energii.

Ustawa o odnawialnych źródłach energii wyróżnia m.in. mikroinstalacje oraz małe instalacje OZE. Instalacje o mocy do 50 kW stanowią mikroinstalacje, natomiast instalacje o mocy powyżej 50 kW, ale nie większej niż 1 MW, kwalifikowane są jako małe instalacje.

W przypadku małych instalacji przedsiębiorca nie musi uzyskiwać koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej – wymagany jest jedynie wpis do rejestru wytwórców energii w małej instalacji prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Jeżeli jednak instalacja przekracza 1 MW i energia jest wprowadzana do sieci lub sprzedawana innym podmiotom, wówczas działalność ta co do zasady podlega koncesjonowaniu na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo energetyczne.

Instalacja OZE w zakładzie produkcyjnym – jakie formalności poza koncesją?

Niezależnie od kwestii koncesyjnych inwestycja w odnawialne źródło energii w zakładzie przemysłowym wiąże się zazwyczaj z koniecznością spełnienia innych wymogów administracyjnych.

Dotyczy to przede wszystkim przepisów prawa budowlanego oraz regulacji środowiskowych.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

W przypadku większych instalacji konieczne może być uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Obowiązek ten wynika z przepisów dotyczących przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko.

Postępowanie to pozwala ocenić, czy planowana inwestycja nie będzie powodowała istotnego wpływu na środowisko naturalne. Organem właściwym do wydania decyzji jest zazwyczaj wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Pozwolenie na budowę

Instalacje OZE o charakterze przemysłowym zazwyczaj wymagają również uzyskania pozwolenia na budowę.

Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy – Prawo budowlane i dotyczy w szczególności instalacji o większej mocy, w tym m.in. instalacji fotowoltaicznych o mocy powyżej 150 kW. Oznacza to, że wymogiem uzyskania pozwolenia na budowę objęta jest również część tzw. małych instalacji (tj. instalacji OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW).

Przyłączenie instalacji do sieci – o czym warto pamiętać

W wielu przypadkach instalacje OZE w przedsiębiorstwach pozostają przyłączone do sieci elektroenergetycznej, nawet jeśli podstawowym założeniem jest zużywanie energii na potrzeby własne zakładu.

Uzyskanie warunków przyłączenia oraz zawarcie umowy przyłączeniowej z operatorem systemu dystrybucyjnego stanowi jeden z kluczowych etapów przygotowania inwestycji.

W praktyce coraz częściej stosowane są także rozwiązania techniczne ograniczające możliwość wprowadzania energii do sieci. Instalacje wyposażone w systemy typu zero-export pozwalają na kontrolowanie przepływu energii w taki sposób, aby energia była zużywana wyłącznie na potrzeby własne przedsiębiorstwa.

Czy zawsze warto projektować instalację wyłącznie pod autokonsumpcję?

Inwestorzy często starają się tak dobrać moc instalacji OZE tak, aby całość wyprodukowanej energii była zużywana na potrzeby własne zakładu. Pozwala to uniknąć wprowadzania energii do sieci elektroenergetycznej, a w konsekwencji – w wielu przypadkach również obowiązku uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej.

Takie rozwiązanie nie zawsze jest jednak łatwe do osiągnięcia w praktyce.

Profil zużycia energii w zakładach produkcyjnych rzadko jest idealnie dopasowany do profilu produkcji energii z instalacji fotowoltaicznej. W ciągu dnia – szczególnie w okresach letnich, instalacja może wytwarzać więcej energii niż zakład jest w stanie w danym momencie zużyć. Z kolei w innych godzinach produkcja energii może być niewystarczająca.

Jednym z rozwiązań tego problemu jest zastosowanie magazynów energii, które pozwalają przechowywać nadwyżki produkcji i wykorzystać je w późniejszym czasie. W praktyce jednak magazyny energii wciąż pozostają technologią relatywnie kosztowną, szczególnie w przypadku instalacji o mocy przemysłowej.

Z tego względu w części projektów inwestorzy rozważają inne podejście – uzyskanie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej i wprowadzanie nadwyżek energii do sieci. Takie rozwiązanie pozwala na bardziej elastyczne projektowanie instalacji oraz pełniejsze wykorzystanie jej potencjału produkcyjnego.

W praktyce wybór pomiędzy modelem pełnej autokonsumpcji a modelem sprzedaży nadwyżek energii powinien być poprzedzony analizą zarówno techniczną, jak i regulacyjną.

Podsumowanie

Wbrew często powtarzanym uproszczeniom sama moc instalacji OZE nie zawsze przesądza o konieczności uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej.

Jeżeli energia jest wytwarzana wyłącznie na potrzeby własne przedsiębiorstwa, a instalacja nie wprowadza energii do sieci elektroenergetycznej (np. dzięki zastosowaniu systemu zero-export), wytwarzanie energii może nie być traktowane jako działalność gospodarcza w sektorze energetycznym wymagająca koncesji.

Inaczej jest w sytuacji, gdy energia jest sprzedawana lub wprowadzana do sieci elektroenergetycznej. W takich przypadkach działalność polegająca na wytwarzaniu energii elektrycznej co do zasady podlega koncesjonowaniu na podstawie przepisów ustawy – Prawo energetyczne.

Dlatego przy planowaniu inwestycji OZE w zakładzie produkcyjnym warto przeanalizować nie tylko moc instalacji, lecz także model jej funkcjonowania oraz sposób wykorzystania wytwarzanej energii.

W jakich sytuacjach warto skonsultować projekt instalacji OZE?

Inwestycje w odnawialne źródła energii w przedsiębiorstwach coraz częściej wymagają analizy nie tylko technicznej, lecz także regulacyjnej. Dotyczy to w szczególności projektów o większej mocy, w których pojawiają się kwestie koncesji, przyłączenia do sieci, modelu sprzedaży energii lub rozliczania nadwyżek produkcji.

Na etapie planowania inwestycji często możliwe jest takie zaprojektowanie struktury przedsięwzięcia, aby ograniczyć ryzyka regulacyjne lub uprościć przyszłe obowiązki administracyjne.

Jeżeli rozważasz budowę instalacji OZE w swoim przedsiębiorstwie i chcesz upewnić się, jakie obowiązki prawne mogą mieć zastosowanie w Twojej sytuacji – zapraszamy do kontaktu, warto przeanalizować projekt jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji.