Ministerstwo Energii opublikowało projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (projekt UC84). Proponowane regulacje mają charakter w dużej mierze implementacyjny – wynikają z konieczności wdrożenia zmian przewidzianych w dyrektywie 2024/1711 oraz rozporządzeniach 2024/1747 i 2024/1106 – ale jednocześnie obejmują pakiet rozwiązań o charakterze deregulacyjnym i porządkującym.

Głównym celem projektu jest wzmocnienie pozycji odbiorcy końcowego energii elektrycznej, zwiększenie przejrzystości rynku oraz usprawnienie procesu przyłączania do sieci elektroenergetycznej, z jednoczesnym lepszym wykorzystaniem istniejącej infrastruktury.

Kluczowe kierunki zmian

1. Nowe prawa odbiorców i większa ochrona przed skokami cen

Projekt przewiduje wprowadzenie możliwości zawierania umów na czas oznaczony ze stałą ceną energii. Najwięksi sprzedawcy (obsługujący powyżej 200 tys. odbiorców) będą zobowiązani do oferowania takich kontraktów przez co najmniej rok. Celem jest ograniczenie wrażliwości odbiorców na krótkoterminowe wahania cen na rynkach hurtowych.

Projekt wprowadza również rozwiązanie poszerzające elastyczność po stronie odbiorców: możliwość zawarcia więcej niż jednej umowy sprzedaży energii elektrycznej lub więcej niż jednej umowy kompleksowej. Uprawnienie to będzie można zrealizować na dwa sposoby – poprzez posiadanie kilku punktów poboru energii lub poprzez instalację dodatkowego licznika zdalnego odczytu w tym samym punkcie poboru.

Operator systemu elektroenergetycznego będzie zobowiązany zainstalować taki dodatkowy układ pomiarowo-rozliczeniowy w terminie 3 miesięcy od złożenia wniosku. Rozwiązanie to ma na celu zwiększenie konkurencyjności rynku i umożliwienie odbiorcom bardziej precyzyjnego zarządzania zużyciem energii, zwłaszcza w przypadku korzystania z różnych profili taryfowych lub technologii zużycia (np. pompy ciepła, ładowarki EV).

Wzmocnione zostaną także obowiązki informacyjne sprzedawców – m.in. przekazywanie streszczenia kluczowych warunków umowy oraz przedstawianie kosztów i ryzyk związanych z wyborem konkretnej oferty.

2. Elastyczne umowy przyłączeniowe

Jedną z najistotniejszych zmian jest implementacja tzw. elastycznych umów przyłączeniowych. Mają one umożliwić przyłączanie nowych instalacji na obszarach, gdzie sieć jest przeciążona i w standardowych warunkach wydanie warunków przyłączenia byłoby niemożliwe.

Takie umowy będą mogły przewidywać czasowe ograniczenia w poborze lub wprowadzaniu energii, aż do momentu rozbudowy infrastruktury. Prezes URE zostanie zobowiązany do publikacji wytycznych dotyczących ich stosowania.

3. Duży wzrost transparentności procesu przyłączeniowego

Projekt zakłada stworzenie publicznych platform informacyjnych prowadzonych przez operatorów. Mają one zawierać m.in.:

• aktualną informację o dostępnych mocach przyłączeniowych,
• listę złożonych wniosków oraz status ich rozpatrywania,
• informacje o wydanych warunkach przyłączenia i odmowach,
• kryteria obliczania przepustowości sieci.

Ponadto wnioski o określenie warunków przyłączenia dla instalacji powyżej 1 kV mają być składane elektronicznie – za pośrednictwem dedykowanego systemu operatora. To istotne uproszczenie i realizacja reformy G1.2.2 przewidzianej w Krajowym Planie Odbudowy.

4. Optymalizacja wykorzystania istniejącej infrastruktury

Projekt zawiera pakiet rozwiązań mających zwiększyć liczbę możliwych przyłączeń, m.in.:

• doprecyzowanie zasad utraty ważności warunków przyłączenia w przypadku braku postępu inwestora,
• możliwość przyłączania kilku instalacji w jednym punkcie,
• wprowadzenie zabezpieczeń finansowych związanych z realizacją warunków przyłączenia,
• uproszczenie zasad zwiększania mocy zainstalowanej przy zachowaniu dotychczasowej mocy przyłączeniowej.

Celem jest odblokowanie niewykorzystywanych warunków przyłączenia i ograniczenie tzw. „blokowania mocy”.

5. Rozszerzenie kompetencji Prezesa URE

Zmieniony ma zostać zakres monitorowania rynku, szczególnie w odniesieniu do umów ze stałą ceną oraz oceny ich wpływu na stabilność rynku. Rozszerzone zostaną także kompetencje kontrolne związane z rozporządzeniem REMIT (2024/1106), w tym dotyczące wykrywania nadużyć na rynkach hurtowych.

Podsumowanie

Projekt UC84 stanowi kolejny etap dostosowywania polskiego prawa energetycznego do dynamicznych zmian europejskiego rynku energii. Wprowadza jednocześnie rozwiązania, które – zgodnie z założeniami projektodawcy – mają zwiększyć elastyczność sieci, poprawić transparentność i usprawnić proces przyłączania nowych instalacji.

Biorąc pod uwagę skalę planowanych zmian, wejście nowelizacji w życie będzie miało istotne znaczenie zarówno dla odbiorców energii, jak i przedsiębiorstw energetycznych oraz inwestorów planujących rozwój nowych projektów wytwórczych lub magazynowych.

W kolejnych wpisach będziemy omawiać wybrane zagadnienia w sposób bardziej szczegółowy. Warto zaznaczyć, że projektowane zmiany budzą w branży mieszane reakcje — obok głosów poparcia pojawiają się również krytyczne opinie dotyczące niektórych proponowanych rozwiązań. Dyskusja ta niewątpliwie będzie towarzyszyć całemu procesowi legislacyjnemu, a my będziemy ją na bieżąco śledzić.