19 czerwca 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-396/24 (tzw. Lubreczlik), który wywołał spore poruszenie wśród frankowiczów i ich pełnomocników. W naszej opinii orzeczenie to – choć ważne z punktu widzenia zasady ochrony konsumentów – nie wpływa na dotychczasową linię orzeczniczą w sprawach frankowych w Polsce, w których to kredytobiorcy pozywają banki.

Wyjaśniamy, czego dotyczy wyrok, jakie mogą być skutki jego ewentualnej błędnej interpretacji przez sądy, a przede wszystkim – dlaczego frankowicze nie mają powodu do niepokoju.

Czego dotyczy wyrok TSUE C-396/24?

Sprawa rozpoznana przez TSUE dotyczyła sytuacji, w której to bank – a więc przedsiębiorca – wystąpił z pozwem przeciwko konsumentowi, domagając się zwrotu całej kwoty udzielonego kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy, z całkowitym pominięciem spłat dokonanych przez kredytobiorcę.

Trybunał uznał, że taka praktyka narusza unijną dyrektywę 93/13, której celem jest przywrócenie równowagi stron i ochrona konsumentów przed skutkami nieuczciwych postanowień umownych. W szczególności TSUE podkreślił, że sądy krajowe mają obowiązek z urzędu uwzględniać spłaty dokonane przez konsumenta, nawet jeśli nie podnosi on tego wprost w toku sprawy.

Czy wyrok dotyczy spraw frankowych w Polsce?

W naszej ocenie – nie, a przynajmniej nie tych spraw, które dominują w polskich sądach. Większość postępowań frankowych w naszym kraju to pozwy kredytobiorców przeciwko bankom, w których konsumenci aktywnie dochodzą zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu nieważnych umów kredytowych.

Wyrok TSUE dotyczy odmiennej sytuacji procesowej – sprawy, w której to bank pozywa konsumenta. Nie ingeruje on w konstrukcję prawną roszczeń kredytobiorców, ani nie podważa teorii dwóch kondykcji, która od lat jest stosowana przez polskie sądy i stanowi fundament rozliczeń w sprawach frankowych.

Teoria dwóch kondykcji pozostaje aktualna

W sprawach z powództwa kredytobiorców sądy powszechnie przyjmują tzw. teorię dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron nieważnej umowy może dochodzić swojego świadczenia niezależnie. Dzięki temu frankowicz nie musi czekać na rozliczenie banku – może skutecznie żądać zwrotu wszystkich nienależnie zapłaconych rat, opłat i prowizji.

Wyrok TSUE:

• Nie kwestionuje teorii dwóch kondykcji;

• Nie przywraca teorii salda, która w praktyce była dla konsumentów niekorzystna i której polskie sądy słusznie nie stosują od 2021 r.;

• Ma charakter ochronny, ale wyłącznie w sytuacjach, gdy to konsument jest pozwanym – a nie stroną aktywnie dochodzącą swoich praw.

Ryzyko nadinterpretacji – czujność pozostaje konieczna

Pomimo jednoznacznego wydźwięku orzeczenia, istnieje ryzyko, że część sądów będzie próbować rozszerzyć jego zastosowanie również na sprawy z powództwa konsumenta, co mogłoby skutkować:

• próbą powrotu do teorii salda,

• ograniczaniem należnych kredytobiorcom roszczeń,

• uwzględnianiem roszczeń banku w sprawach inicjowanych przez konsumenta.

Nie byłby to pierwszy przypadek błędnej wykładni orzeczeń TSUE – w przeszłości zdarzało się, że sądy błędnie ograniczały prawo do odsetek należnych frankowiczom.

W ocenie Kancelarii KWWP, potrzebna jest uchwała Sądu Najwyższego, która jasno potwierdzi, że:

• wyrok TSUE C-396/24 nie odnosi się do spraw z powództwa konsumentów,

• teoria dwóch kondykcji nadal obowiązuje i stanowi podstawę rozliczeń w sprawach frankowych.

Wnioski dla frankowiczów

Dla frankowiczów dochodzących swoich praw przed sądem wyrok TSUE nie zmienia niczego – o ile sądy będą konsekwentnie trzymać się dotychczasowej linii orzeczniczej. Kluczowe jest unikanie nadinterpretacji tego orzeczenia, które w rzeczywistości służy ochronie konsumenta, a nie banków.

Nasza kancelaria stale monitoruje zmiany w orzecznictwie unijnym i krajowym. W przypadku wątpliwości – zachęcamy do kontaktu. Pomożemy ocenić sytuację i podjąć właściwe kroki w Twojej sprawie.