Unieważnienie umowy to najczęściej spotykany i najbardziej korzystny dla
konsumentów sposób rozwiązania sprawy frankowej. Sąd stwierdza wyrokiem, że umowa kredytu była nieważna od samego początku m.in. ze względu na
zawarte w niej klauzule niedozwolone (klauzule abuzywne).
W rezultacie umowa jest traktowana jakby nigdy nie została zawarta, co pociąga za sobą konieczność dokonania rozliczeń finansowych oraz uregulowania pozostałych kwestii związanych z umową np. usunięcie wpisu hipotecznego z księgi wieczystej.

Teoria salda, bardziej popularna w okresie, kiedy orzecznictwo frankowe
dopiero się kształtowało i obecnie już zasadniczo odrzucona przez polskie
sądy. Teoria ta zakłada, że istnieje tylko jedno roszczenie, a to roszczenie tej
strony, która ma „nadwyżkę”, o jej zwrot. Sąd ustala, która strona jest „na
plusie" po uwzględnieniu wszystkich wpłat i wypłat zarówno banku jak i
kredytobiorcy. Teoria ta jest mniej korzystna dla kredytobiorców ponieważ
najczęściej pozbawia możliwości otrzymania odsetek ustawowych za
opóźnienie od wpłaconych bankowi kwot, sprzyjając w ten sposób bankom i
nie chroniąc konsumentów, wbrew zasadom prawa unijnego.

Teoria dwóch kondykcji, ugruntowana w orzecznictwie polskiego Sądu
Najwyższego (m.in. uchwała z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III CZP 11/20) i
obecnie zasadniczo niekwestionowana. Teoria ta zakłada, że roszczenie
kredytobiorcy o zwrot wpłaconych kwot i roszczenie banku o zwrot
wypłaconego kapitału są dwoma odrębnymi i niezależnymi od siebie
świadczeniami.
Co to oznacza:

-  dla kredytobiorcy, że może on żądać zwrotu wszystkich wpłaconych
rat, prowizji i innych opłat od banku, niezależnie od tego, czy spłacił już
cały kapitał kredytu i czy jest „na plusie” w stosunku do banku,

- dla banku, że aby odzyskać wypłacony kapitał bank musi wytoczyć
przeciwko kredytobiorcy oddzielne powództwo (lub podnieść zarzut
potrącenia w toku procesu). Ponadto im dłużej bank zwleka z
podjęciem działań, tym dłużej na rzecz kredytobiorcy naliczane są
odsetki od kwoty wpłat a nie jedynie od ewentualnej „nadwyżki”.

Dzięki teorii dwóch kondykcji kredytobiorca zyskuje ogromną przewagę w
procesie, gdyż sąd nie ma obowiązku automatycznego potrącania
wzajemnych roszczeń, a kredytobiorca może domagać się odsetek od swoich
roszczeń (od całości kwoty, a nie jedynie od nadwyżki, jak w teorii salda).

Tak! Całkowita spłata kredytu w żadnym razie nie pozbawia kredytobiorcy prawa do dochodzenia swoich roszczeń. W przypadku całkowicie spłaconej umowy postępowanie różni się tym, że nie ma konieczności domagania się w wyroku wprost stwierdzenia nieważności umowy, a wystarczającym jest skupienie się na rozliczeniach stricte finansowych.
Co więcej, w przypadku kredytów spłaconych banki zauważalnie chętniej i
szybciej składają propozycje zawarcia ugody lub innego porozumienia na
korzystnych warunkach, aniżeli w sprawach kredytów wciąż aktywnych.

Tak!. Kredyty waloryzowane do euro (EUR), dolara amerykańskiego (USD) czy
innej waluty obcej były zazwyczaj konstruowane na podobnych wzorcach
umownych co kredyty frankowe i zawierają analogiczne, wadliwe i niedozwolone mechanizmy przeliczeniowe. To nie waluta determinuje abuzywność postanowień, a sposób przeliczania kwot podczas wypłaty kapitału/ustalania salda oraz regulowania rat kapitałowo – odsetkowych.
Nasza kancelaria prowadzi obecnie także sprawy kredytów denominowanych
i indeksowanych do innych walut obcych, w szczególności do euro (EUR).

Każda sprawa jest indywidualna i nie można nigdy dać gwarancji pełnego
powodzenia. Co więcej, nie ma oficjalnych statystyk dotyczących tego, jaki
procent spraw jest wygranych przez kredytobiorców. Sama jedynie analiza
przekrojowa zapadłych rozstrzygnięć mogłaby również zaburzać obraz
rzeczywistości, chociażby z uwagi na fakt, że jeżeli w toku sprawy dojdzie do
zawarcia ugody i cofnięcia pozwu korzystny wyrok formalnie nie zapadnie,
pomimo faktycznej wygranej. Bazując jednak na naszej analizie oraz na dostępnych danych, publikowanych przez kancelarie prawne i Ministerstwo
Sprawiedliwości, szacuje się, że odsetek wygranych spraw frankowych
przekracza nawet 90%.

Przyjmując że teoria dwóch kondykcji jest słuszna, Bank może mieć roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Kwestia dopuszczalności wniesienia pozwu przez Bank, w sytuacji gdy kredytobiorca wpłacił na rzecz banku więcej aniżeli otrzymał jako kapitał jest jednak aktualnie mocno kwestionowana, z uwagi na ostatnie orzeczenia TSUE.

Niektóre banki wypraktykowały różne modele odpowiedzi na pozew kredytobiorcy. Niektóre w toku postępowania wzywają kredytobiorców do zwrotu kapitału, inne występują z pozwami wzajemnymi lub nawet odrębnymi pozwami. Nie jest to jednak powód do niepokoju. Podjęcie odpowiednich działań procesowych i poza procesowych (np. potrącenie) powoduje najczęściej, że roszczenie banku ulega oddaleniu przez sąd w całości, a kredytobiorca może się domagać dodatkowego zwrotu kosztów postępowania na swoją rzecz.
Wreszcie niekiedy banki straszą w wezwaniach lub pozwach roszczeniami
o wynagrodzenie za „korzystanie z kapitału” lub też „waloryzacją kapitału”.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w licznych orzeczeniach
wyjaśnił jednak, ponad wszelką wątpliwość, że bankom nie przysługuje
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału od konsumentów ani żadna inna forma waloryzacji kapitału.
Nie należy zatem traktować poważnie tego typu wezwań, gdyż mają one jedynie zniechęcić kredytobiorcę do prowadzenia sprawy lub nakłonić do zawarcia mniej korzystnej ugody.
Przyjęcie odpowiedniej strategii procesowej nie tylko powoduje, że kredytobiorca nie musi obawiać się pozwu ze strony banku, lecz niekiedy też, że bank szybciej przystąpi do rozmów ugodowych lub rozliczeniowych. Tym ważniejszym jest zatem, by powierzyć reprezentację w sprawie frankowej kancelarii z praktyką i doświadczeniem w tego typu sprawach.